TB Mewn Gwartheg

Yn dilyn Datganiad Llafar y Gweinidog ar 29 Ionawr 2013, daeth nifer o newidiadau i'r rheolau sy'n effeithio ar symud gwartheg o fuchesi yng Nghymru i rym ar 1 Ebrill.

Yn mis Ionawr, cyhoeddodd Gweinidog yr Amgylchedd John Griffiths y bydd camau ychwanegol yn cael eu cymryd i fynd i’r afael â TB buchol yng Nghymru.

Mae John Griffiths, Gweinidog yr Amgylchedd, wedi cyhoeddi newidiadau i rai o'r trefniadau presennol ar gyfer goruchwylio a rheoli gwartheg i ddiogelu anifeiliaid rhag y clefyd.

Ym mis Ionawr 2011, mabwysiadodd Llywodraeth Cymru newid yn nherminoleg TB er mwyn gwneud Cymru’n gydnaws â deddfwriaeth Ewrop.

Heddiw, cyhoeddodd John Griffiths, Gweinidog yr Amgylchedd, y bydd Llywodraeth Cymru a’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn cydweithio i fynd i’r afael â TB yng Nghymru.

Dros yr ychydig fisoedd diwethaf bu’r Byrddau Rhanbarthol yn mynd ati’n rhagweithiol i ddatblygu mentrau newydd a pharhau â gwaith arferol, er gwaetha’r ansicrwydd ynghylch yr adolygiad gwyddonol.

O’i ddefnyddio gyda mesurau presennol, mae gan frechu gwartheg rhag TB gwartheg y potensial o wneud cyfraniad o bwys i ddileu TB yn y dyfodol.

Gall mycobacterium bovis, y bacteriwm sy’n achosi TB gwartheg, heintio ystod eang iawn o rywogaethau, gan gynnwys y rhan fwyaf o famaliaid.

Ym mis Tachwedd 2011, rhoddodd y Comisiwn Ewropeaidd wybod yn ffurfiol i Lywodraeth Cymru ei fod wedi cymeradwyo Cynlluniau Dileu TB y DU ar gyfer 2012.

Bydd nifer o newidiadau i drefniadau iawndal Lloegr ar gyfer gwartheg adweithio TB ac eithriadau Defra i’r gofynion cyffredinol i wartheg o rai buchesi gael Profion Cyn Symud yn dod ar waith o 1 Gorffennaf 2012.

Yn dilyn adolygiad o eithriadau Profion Cyn-Symud (PrMT) yng Nghymru cytunwyd ar nifer o newidiadau arfaethedig i’r drefn.

Trefnwyd fod geifr pob ceidwad geifr y gwyddys amdanynt yn yr Ardal Triniaeth Ddwys (ATDd) yn cael eu profi am TB yn ystod gwanwyn 2012.

At ddibenion iawndal TB yng Nghymru, caiff gwartheg eu prisio yn ôl eu gwerth ar y farchnad yn unol â gorchymyn twbercwlosis (Cymru) 2010.

Fel rhan o ymrwymiad Llywodraeth Cymru i ddelio â holl ffynonellau TB gwartheg, sefydlwyd rhaglen pum mlynedd o frechu moch daear yn yr Ardal Triniaeth Ddwys (ATDd).

Sefydlwyd arolwg Canfod Moch Daear Marw yn yr Ardal Triniaeth Ddwys (ATDd). Bydd moch daear sy’n cael eu canfod yn farw yn yr ardal hon yn cael eu casglu ar gyfer cynnal archwiliad post mortem fel rhan o’r rhaglen frechu.

Ar ôl tri mis o waith paratoi’r tu ôl i’r llenni a rhaglen hyfforddiant ar gyfer gweithwyr maes, mae gwaith brechu moch daear yn yr Ardal Triniaeth Ddwys wedi cychwyn yn ffurfiol a bydd yn parhau trwy gydol yr haf a dechrau’r hydref.

Ar Fawrth 2012 cyhoeddodd John Griffiths AC, y Gweinidog yr Amgylchedd a Datblygu Cynaliadwy, Fframwaith Strategol newydd ar gyfer Dileu TB Gwartheg yng Nghymru.

Os oes gennych unrhyw gwestiynau neu bryderon ynghylch TB mewn gwartheg, cysylltwch â’ch milfeddyg preifat neu’r Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a’r Labordai Milfeddygol (AHVLA).

Cymerodd dros 20 mlynedd i ddileu TB yn Awstralia. Llwyddwyd i wneud hynny trwy i’r diwydiant a’r Llywodraeth weithio gyda’i gilydd, a bod yn ddigon dewr i herio arferion ar y pryd, a rhannu gweledigaeth hirdymor.

Mae TB Gwartheg yn un o’r materion iechyd anifeiliaid pwysicaf yng Nghymru.

Gyhoeddodd Gweinidog yr Amgylchedd, John Griffiths, bydd Llywodraeth Cymru’n lansio cynllun i frechu moch daear, yn rhan o’r ymgyrch i ddileu TB gwartheg yng Nghymru.

Mae'r Dirprwy Weinidog Amaethyddiaeth, Alun Davies wedi cyhoeddi neges i ffermwyr yn dilyn penderfyniad Gweinidog yr Amgylchedd i gyflwyno rhaglen frechu fel rhan o'r ymdrechion i ddileu TB gwartheg.

Mae adroddiad newydd ar Epidemioleg TB Gwartheg yng Nghymru, a baratowyd gan yr Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a’r Labordai Milfeddygol, wedi’i gyhoeddi.

Wrth i ni fynd i’r wasg, roedd John Griffiths y Gweinidog Amgylchedd wedi derbyn copi o adroddiad annibynnol ar y dystiolaeth wyddonol sy’n sail i’r Rhaglen Dileu TB ac yn ystyried y goblygiadau.

Cynigiwyd ymweliadau bioddiogelwch i ffermwyr gwartheg mewn Ardal Triniaeth Ddwys ac ardal 2km o’i hamgylch, fel rhan o’r ymdrechion i fynd i’r afael â TB gwartheg yn y Gorllewin.

Cynllun yw hwn i roi sticeri i ffermwyr eu glynu ym Mhasportau Gwartheg unigol er mwyn cofnodi pryd oedd y tro diwethaf y cafodd prawf TB ei gynnal ar yr anifail. Mae Bwrdd Rhanbarthol Dileu TB Gogledd Cymru eisoes wedi rhoi’r cynllun ar waith yn llwyddiannus.

Yn ystod 2010 a 2011, cynhaliodd Bwrdd Rhanbarthol dileu TB Gogledd Cymru gynllun peilot llwyddiannus i roi sticeri i ffermwyr eu gosod ar basportau gwartheg unigol er mwyn dangos pryd y gwnaed prawf TB cyn symud arnynt ddiwethaf.

Wrth argraffu, mae’r panel annibynnol sy’n cynnal adolygiad o dystiolaeth wyddonol y rhaglen i ddileu TB gwartheg yng Nghymru wedi cyfarfod bum gwaith ac wedi gorffen y gwaith o gasglu tystiolaeth wyneb yn wyneb.

Dylai mwy o ffermwyr eistedd i lawr gyda’u milfeddyg i baratoi cynlluniau iechyd i’r fuches a’r ddiadell, er mwyn lleihau’r perygl o gyflwyno clefydau i’r fferm.

Bydd y profion TB blynyddol yng Nghymru yn parhau am beth amser yn y dyfodol, fel rhan o’r rhaglen barhaus i ddileu TB.

Mae Prif Gynghorydd Gwyddonol Cymru, yr Athro John Harries, a’r Athro Christopher Gaskell, a benodwyd yn ddiweddar yn Gadeirydd ar y panel, wedi cyhoeddi enwau’r gwyddonwyr a fydd yn rhan o’r panel adolygu.

Heddiw, mae Prif Gynghorydd Gwyddonol Cymru, yr Athro John Harries, wedi enwi’r gwyddonydd a fydd yn cadeirio’r adolygiad o’r dystiolaeth wyddonol ar gyfer dileu TB gwartheg yng Nghymru.

Mae’r adolygiad hwn yn rhan o ymrwymiad y Llywodraeth i ystyried y wyddoniaeth wrth werthuso ac adolygu’r ffordd orau o fynd i’r afael â TB gwartheg.

Cafwyd achosion o TB mewn moch ar dair fferm yng Nghymru dros y misoedd diwethaf. Mae hyn yn pwysleisio’r ffaith fod moch hefyd yn gallu dal y clefyd.

Mae’r adolygiad hwn yn rhan o ymrwymiad y Llywodraeth i ystyried y wyddoniaeth wrth werthuso ac adolygu’r ffordd orau o fynd i’r afael â TB gwartheg.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno deddfwriaeth newydd a fydd o ddiddordeb i geidwaid camelidau (alpacas, lamas, gwanacos a vicunas), geifr a cheirw yng Nghymru.

Bydd gwartheg a gafodd brawf TB positif yn cael tag DNA er mwyn cryfhau’r mesurau rheoli i atal y clefyd rhag lledaenu.

Os bydd anifail yn adweithio i’r prawf TB, bydd Iechyd Anifeiliaid yn trefnu i’w brisio ar y fferm.

Daeth newidiadau allweddol i dermau TB a’r polisi ar achosion o TB i rym ar 1 Ionawr 2011.

Os oes gennych pryder ar gyfer TB mewn gwartheg, gallwch ddod o hyd isod rhai manylion cysyllt ddefnyddiol.

Mae'r tri Bwrdd Rhanbarthol Dileu TB, a sefydlwyd yn 2008 i ymchwilio i ddulliau rhanbarthol o fynd i’r afael â’r clefyd yng Nghymru, yn parhau i chwarae rhan allweddol yn y rhaglen ddileu.

Mae’r ffermwyr llaeth John a Hyw Roberts yn hen gyfarwydd â’r problemau sy’n gysylltiedig â TB mewn gwartheg, gan ei fod wedi effeithio ar eu busnes ers 2002.

Dywed Llywodraeth Cymru y bydd yn parhau i weithio gyda Chymdeithasau’r Priswyr a rhanddeiliaid eraill i sicrhau bosystem brisio iawndal TB yn deg i ffermwyr a threthdalwyr.

Sawl gwaith ydych chi wedi clywed y gw yn gyffredin, ‘Fe wnaethon nhw (Iechyd Anifeiliaid) gymryd fy muwch orau, a methu â chanfod achos o TB, felly doedd ganddi mohono wedi’r cwbl!’

Paratowyd gan yr Asiantaeth Labordai Milfeddygol, Chwefror 2011.

Mae Llywodraeth Cymru wedi sefydlu grwp arbenigol i ddatblygu cynigion ar ddefnyddio brechlyn moch daear yng Nghymru.

Mae Hysbysiadau Gwella Milfeddygol a gyflwynwyd ar 1 Ionawr 2011 yn rhan o Orchymyn TB (Cymru) 2010, ac yn rhoi’r awdurdod cyfreithiol i Iechyd Anifeiliaid yng Nghymru hysbysu ffermwyr i gymryd camau penodol i leihau’r perygl o ledaenu TB, naill ai o fewn eu buchesi nhw neu i fuchesi eraill.

Cofiwch am y gofynion cofnodi a phrofion TB cyfredol sy’n berthnasol wrth symud gwartheg o un daliad i’r llall, gan gynnwys symud i/o borfa’r haf neu fan bwydo/sied dros y gaeaf.

Dylai perchnogion buchesi drefnu i gwblhau eu prawf TB cyn gynted ag y bo modd unwaith y byddant yn derbyn eu Llythyrau Hysbysu am Brawf, meddai’r asiantaeth Iechyd Anifeiliaid.

Mae Elin Jones, y Gweinidog dros Faterion Gwledig, wedi cyflwyno Gorchymyn Moch Daear (Ardal Rheoli) (Cymru) 2010 i roi’r awdurdod i Lywodraeth Cymru ddifa moch daear mewn Ardal Triniaeth Ddwys yn y Gorllewin.